Theoretische Achtergrondinformatie bij Allergische reactie of insectensteek:
Allergische reactie of insectensteek (ook teek)
Een allergische reactie ontstaat wanneer het immuunsysteem onterecht een onschadelijke stof (allergeen) als gevaarlijk beschouwt. Bij de eerste blootstelling produceert het immuunsysteem IgE-antilichamen specifiek voor dat allergeen. Deze antilichamen binden zich aan mestcellen en basofielen. Bij herhaalde blootstelling bindt het allergeen aan deze IgE-antilichamen, wat leidt tot deactivatie van de mestcellen en basofielen. Deze cellen geven dan histamine en andere chemicaliën vrij, die symptomen veroorzaken zoals jeuk, zwelling, uitslag, ademhalingsproblemen en anafylaxie.
Insectensteek/-beet
Er zijn veel insecten die kunnen steken of bijten. Hier zijn enkele van de meest voorkomende:
Stekende Insecten
Bijen:
– Kunnen slechts één keer steken.
– De angel blijft vaak achter in de huid, samen met een gifzakje.
Wespen:
– Kunnen meerdere keren steken.
– Hun angel blijft meestal niet achter in de huid.
Hommels:
– Kunnen meerdere keren steken, maar zijn minder agressief dan wespen.
Mieren:
– Sommige soorten, zoals rode mieren, kunnen steken en gif injecteren.
Horzel:
– Kunnen pijnlijke steken geven, en sommige mensen kunnen allergisch reageren.
Bijtende Insecten
Muggen:
– Bijten om bloed te zuigen, waarbij ze een anticoagulans injecteren om het bloed vloeibaar te houden.
– Kunnen ziektes zoals malaria, dengue en het West-Nijlvirus overbrengen.
Vlooien:
– Bijten om bloed te zuigen.
– Hun beten kunnen jeuk en irritatie veroorzaken, en ze kunnen ziektes overbrengen zoals de pest.
Bedwantsen:
– Bijten ‘s nachts om bloed te zuigen.
– Hun beten kunnen jeuk en rode bultjes veroorzaken.
Luizen:
– Bijten om bloed te zuigen.
– Kunnen hoofdhuid, lichaam of schaamstreek infecteren, afhankelijk van de soort.
Vliegen:
– Sommige soorten zoals dazen kunnen pijnlijke beten veroorzaken.
Kakkerlakken:
– Hoewel ze zelden mensen bijten, kunnen ze dat wel doen als ze hongerig zijn.
Teken:
– Bijten zich vast aan de huid en zuigen bloed.
– Kunnen ziektes zoals de ziekte van Lyme overbrengen.
Spinnen (hoewel technisch gezien geen insecten):
– Sommige soorten, zoals de huisspin of de zwarte weduwe, kunnen mensen bijten en gif injecteren.
Lokale Reactie op Insectensteek
Na een insectensteek kan de plaats van de steek verschillende symptomen vertonen, zoals roodheid, zwelling, pijn en jeuk. Het is mogelijk dat deze lokale reactie op de tweede dag in ernst toeneemt. Soms kan het insect of de angel nog in de huid achterblijven.
Na de steek kan de huid ontsteken, wat kan leiden tot aderontsteking en zwelling van de lymfeklieren. In sommige gevallen kan er zelfs een bacteriële huidontsteking ontstaan (erysipelas), waarbij de huid rood en pijnlijk is. Patiënten kunnen daarnaast koorts krijgen en zich behoorlijk ziek voelen, wat kan leiden tot de noodzaak voor antibiotica.
Tekenbeet
Om besmetting met Borrelia, de veroorzaker van de Ziekte van Lyme, te voorkomen, is het belangrijk om een teek zo snel mogelijk te verwijderen, bij voorkeur binnen 24 uur.
Een eerste symptoom van de Ziekte van Lyme kan erythema migrans zijn: een uitbreidende, rode, niet-schilferige ring rond of nabij de steekplaats. Deze ring kan aanzienlijk in omvang toenemen. Erythema komt voor bij meer dan 50% van de besmette personen en kan soms vanzelf verdwijnen, zelfs zonder behandeling.
Het kan nuttig zijn om binnen 72 uur na de tekenbeet een profylactische antibioticabehandeling te overwegen.
Anafylactische Reactie
Een anafylactische reactie is een acute, levensbedreigende allergische reactie die zich snel ontwikkelt. Symptomen zijn onder andere algemene (shock)verschijnselen zoals jeuk over het hele lichaam, huiduitslag, gezwollen oogleden en lippen, braken, diarree, hartkloppingen, bloeddrukdaling, benauwdheid en zelfs bewusteloosheid.
Angio(neurotisch) Oedeem en Quinckeoedeem
Angio(neurotisch) Oedeem
Dit betreft een plotselinge zwelling die meer pijnlijk dan jeukend is, en die zich voordoet in de oppervlakkige en diepere huidlagen, vaak in het gezicht, de orofarynx (mondkeelholte), handen, voeten en genitaliën. Soms komt het ook voor in het maag-darmkanaal.
Quinckeoedeem
Quinckeoedeem is een vorm van angio-oedeem waarbij ook de slijmvliezen zwellen. Wanneer het slijmvlies in de luchtwegen sterk opzwelt (glottisoedeem – glottis: bij de stembanden en de ruimte ertussen in), kan dit de ademhaling bemoeilijken.
De oorzaken van angio-oedeem kunnen zowel allergisch zijn (bijvoorbeeld door medicatie, voeding of insecten) als niet-allergisch (bijvoorbeeld door infecties, medicatie, auto-immuunziekten of genetische factoren).
Luchtwegenvernauwing
Zwelling in de luchtwegen tijdens een allergische reactie ontstaat door een overreactie van het immuunsysteem. Bij blootstelling aan het betreffende allergeen, herkent het immuunsysteem dit onterecht als schadelijk. Dit activeert mestcellen, die histamine en andere ontstekingsmediatoren vrijgeven.
Histamine veroorzaakt vasodilatatie (uitzetting van bloedvaten) en verhoogt de permeabiliteit van bloedvaten. Hierdoor lekken vloeistoffen uit de bloedbaan naar omliggend weefsel, wat leidt tot zwelling (oedeem). In de luchtwegen veroorzaakt dit vernauwing, wat ademhalen bemoeilijkt. Tegelijkertijd stimuleert histamine de slijmproductie en kan glad spierweefsel in de luchtwegen samentrekken, wat de symptomen verergert.
Deze combinatie van zwelling, slijmvorming en spiersamentrekking kenmerkt allergische reacties zoals astma of anafylaxie.
